الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
45
تفسير مجمع البيان (فارسى)
اكنون آن مطلب مجمل را در اينجا تفصيل مىدهد و مىگويد : يُوصِيكُمُ اللَّهُ : امر مىكند شما را و بر شما واجب مىسازد ، زيرا وصيت خداوند چيزى غير از امر و الزام نيست . در جاى ديگر ميفرمايد : « وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ » ( سوره اسراء 33 ) يعنى نفسى را كه خدا كشتن آن را حرام كرده است جز به حق مكشيد ، اين است امر و دستور خداوند به شما . . . پس آنچه خداوند در اين آيه بيان مىكند بر ما فرض و حكم قطعى است . فِي أَوْلادِكُمْ : در ميراث اولادتان يا در ميراث دادن به اولادتان . برخى گفتهاند : يعنى در امور اولادتان هنگامى كه مىميريد . آن گاه آنچه خداوند به آن وصيت كرده بيان مىكند و مىگويد : لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ : نصيب پسر از ميراث ، برابر نصيب دو دختر است . آن گاه نصيب دختر را ذكر كرده مىگويد : فَإِنْ كُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ : اگر بازماندگان تعدادى دختر بيشتر از دو تن باشند . فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ : براى آنها از تركه ، دو سوم است . ظاهر اين كلام اين است كه دو دختر ، دو سوم مال نمىبرند . لكن امت اسلامى بر آن است كه : حكم ارث دو دختر با حكم ارث بيشتر از دو دختر يكى است . براى توجيه اين مطلب ، وجوهى ذكر كردهاند : 1 - آيه در صدد بيان حكم دو دختر به بالا است و معناى آن اين است كه : « فان كن اثنتين فما فوقها فلهن ثلثا ما ترك » يعنى اگر دو دختر به بالا باشند براى آنها دو ثلث تركه است . جز اينكه كلمهء « فوق » را پيش از « اثنتين » ذكر كرده است . از پيامبر گرامى روايت شده است كه : « لا تسافر المراة سفرا فوق ثلاثة ايام الا و معها زوجها او ذو محرم لها » يعنى « لا تسافر سفرا ثلاثة ايام فما فوقها » زن از سه روز به بالا مسافرت نكند جز اينكه همراه او شوهر يا محرمش باشد . 2 - ابو العباس مبرد مىگويد : آيه دلالت مىكند بر اينكه دو دختر را از تركه دو سوم است ، زيرا وقتى كه گفته شود : براى پسر سهم دو دختر است و اولين عدد ، يك